Over Aa en Hunze

Aa en Hunze

Aa en Hunze is een gemeente in het noordoosten van de provincie Drenthe. De naam verwijst naar de rivieren de Drentsche Aa en de Hunze, die beide door de gemeente stromen. Naar deze rivieren is ook het waterschap Hunze en Aa's genoemd, waarbinnen de gemeente ligt. De gemeente telt 25.392 inwoners (1 januari 2021, bron CBS), telt iets minder dan twaalfduizend woningen. Het gemeentehuis staat in Gieten. De gemeente is in 1998 ontstaan door de samenvoeging van de voormalige gemeenten Rolde, Gasselte, Gieten en Anloo.

Ideale plek voor Dorpenfestival
De gemeente is om meerdere reden een ideale plek voor het eerste Nederlandse Dorpenfestival. Zo telt het gebied een groot aantal trotse plattelandskernen en buurtschappen, die veel Nederlanders zullen kennen van hun toeristische uitstapjes. In die kernen en buurtschappen is haast een lelijk woord, hebben mensen oog voor elkaar (noabuurschap!) en hun fysieke omgeving, en komen ze er -zoals het hier vaak klinkt- 'samen wel uit'.

35 Kernen
Tot de gemeente Aa en Hunze behoren 35 officiële kernen: Amen, Anderen, Anloo, Annen, Annerveenschekanaal, Balloerveld, Balloo, Deurze, Eext, Eexterveen, Eexterveenschekanaal, Eexterzandvoort, Ekehaar, Eldersloo, Eleveld, Gasselte, Gasselternijveen, Gasselternijveenschemond, Gasteren, Geelbroek, Gieten, Gieterveen, Grolloo (bekend van het Holland International Bluesfestival, Johan Derksen en Cuby and the Blizzards), Marwijksoord, Nieuw Annerveen, Nieuwediep, Nijlande, Nooitgedacht, Oud Annerveen, Papenvoort, Rolde, Schipborg, Schoonloo, Spijkerboor en Vredenheim.

En buurtschappen...
Daarnaast telt de gemeente ook een flink aantal kleinere buurtschappen, met hooguit enkele tientallen huizen en zonder duidelijke dorpskern: Achter 't Hout, Bareveld (gedeeltelijk), Bonnen, Bonnerveen, Bosje, Bovenstreek, De Hilte, Eerste Dwarsdiep, Gasselterboerveen, Gasselterboerveenschemond, Gieterzandvoort, Kostvlies, Marwijksoord, Schreierswijk, Streek, Torenveen, Tweede Dwarsdiep en Veenhof.

De opnamen voor het Dorpenfestival vinden plaats in Gieten (Raadzaal), Annen (Dorpshuis en de kroeg aan de Brink) en Anloo (Magnuskerk).

Esdorpenlandschap
Ook om andere redenen is het een goede locatie voor het festival. Zo kent het een groot grondgebied met een oppervlakte van 278,88 km2 (waarvan 2,61 km2 water). Er is veel landbouwgrond en gevarieerd natuurgebied, met de rivieren de Aa en de Hunze en hun vertakte beken als verbindende factor. De gemeente bestaat globaal gesproken uit twee verschillende delen, met elk een verschillende achtergrond. De delen worden gescheiden door de Hondsrug die zelf bij het westelijke gedeelte hoort. Dit zandgedeelte hoort tot de oudste bewoonde streken van Nederland. Binnen de gemeente liggen in totaal twaalf hunebedden. Daarnaast zijn vooral in de omgeving van Anloo vele grafheuvels te vinden. Dit westelijke deel wordt gekenmerkt door een esdorpenlandschap. Esdorpen liggen aan de rand van zandgronden en kenmerken zich vaak door een iets hoger gelegen Brink -een groot veld omzoomd door hoge eikenbomen- waarop van oudsher het vee werd gehouden, en waaromheen boerderijen van het dorp werden gebouwd. Bij deze dorpen hoorden ook een gemeenschappelijke akker, de es. Vaak is er ook een beek en heide in de buurt, waar herders hun schapen hielden (en houden). Het oostelijke gedeelte van de gemeente Aa en Hunze kent een veel kortere bewoningsgeschiedenis. De veengebieden langs de Hunze zijn vanuit de dorpen op de Hondsrug, met name Annen, Eext, Gieten en Gasselte in de laatste eeuwen ontgonnen.

Uitdagingen en kansen
Aa en Hunze is een betrekkelijk welvarend plattelandsgebied dat niet als krimpgebied wordt aangemerkt. Tussen 2016 en 2021 groeide de bevolking zelfs licht, en in het laatste coronajaarzijn hier net als in veel andere plattelandsgebieden veel mensen komen wonen die de drukke randstad achter zich willen laten. Toch zien we hier ook de uitdagingen en kansen die elders op het platteland zichtbaar zijn. Zo vindt hier net als in veel andere plattelandsgebieden een uitstroom van jongeren tussen pakweg 16 en 35 jaar plaats, en zoekt de gemeente naar manieren om ook deze groep te binden of terug te laten keren. Met veel landbouw en veeteelt is het vanzelfsprekend dat het stikstofprobleem hier een uitdaging vormt, en de bewoners zoeken naar manieren om invloed uit te oefenen op de komst van windmolenparken. Van grote industrie is nauwelijks sprake, en er is met name in de zomermaanden veel toeristische activiteit, mede door het prachtige landschap vol akkers, bossen en heide, de hunebedden en de karakteristieke oude dorpskernen. Eén van de grote kansen die het gebied ziet, schuilt in de digitalisering; er is een wijdvertakt glasvezelkabelnetwerk aangelegd, wat in deze tijd aantrekkelijke sociaaleconomische mogelijkheden biedt.